Wkręty samowiercące i samogwintujące są dość często mylone. Podobne nazwy sugerują, że można stosować je zamiennie, ale nic bardziej mylnego. Źle dobrany wkręt potrafi zatrzymać pracę już przy pierwszym połączeniu. Czym różnią się oba rodzaje i kiedy potrzebne jest wcześniejsze nawiercenie otworu? Sprawdź, na co zwrócić uwagę przy wyborze wkrętów do konkretnego materiału.
Może Cię zainteresować: Jak dobrać wkręty ciesielskie? Praktyczny poradnik
Wkręty samowiercące a samogwintujące - podstawowa różnica
Wkręt samogwintujący podczas wkręcania sam wykonuje gwint w materiale. Nie musisz więc wcześniej obrabiać otworu gwintownikiem. W przypadku wielu połączeń metalowych konieczne jest jednak przygotowanie otworu o odpowiedniej średnicy, w którym wkręt będzie mógł uformować lub naciąć gwint.
Wkręt samowiercący dodatkowo wykonuje sam otwór. Jego końcówka działa jak niewielkie wiertło, które przewierca materiał, zanim wejdzie w niego część gwintowana. Wiercenie, wykonanie gwintu i zamocowanie elementu odbywają się więc podczas jednego montażu, bez zmiany narzędzia.
Obie nazwy opisują zatem inne czynności. Wkręt samowiercący ma także właściwości samogwintujące, choć w katalogach zwykle znajdziesz te produkty w osobnych grupach. Przy zakupie warto więc sprawdzić budowę końcówki i przeznaczenie wkręta, ponieważ sama nazwa nie określa jeszcze, z jakim materiałem poradzi sobie dany model.
Jak rozpoznać wkręt samowiercący?
Typowy wkręt samowiercący do metalu ma końcówkę przypominającą wiertło, z krawędziami skrawającymi i rowkami odprowadzającymi wióry. Znajduje się ona przed pierwszymi zwojami gwintu. Podczas montażu najpierw przechodzi przez metal, a dopiero później gwint zaczyna pracować w wykonanym otworze.
wkręt samowiercący
Z kolei wiele popularnych wkrętów samogwintujących, w tym blachowkrętów, ma ostro zakończony trzpień bez klasycznej części wiercącej. Można też spotkać modele z końcem tępym lub specjalnymi nacięciami. Dlatego o sposobie montażu najlepiej upewnić się w karcie technicznej produktu.
Rodzaj łba nie pozwala rozstrzygnąć, do której grupy należy wkręt. Zarówno samowiercące, jak i samogwintujące występują z różnymi łbami i gniazdami. Łeb sześciokątny czy podkładka uszczelniająca mogą ułatwiać montaż w określonym zastosowaniu, ale o zdolności wiercenia decyduje końcówka.
Czy wkręty samogwintujące wymagają nawiercania?
Przy montażu klasycznego blachowkręta w metalu najczęściej potrzebny jest otwór wstępny. Może być wywiercony albo wykonany wcześniej podczas produkcji elementu. Wkręt sam tworzy w nim gwint, a jego zwoje uzyskują oparcie w materiale.
Średnicę otworu dobierz zgodnie z zaleceniami producenta, uwzględniając rodzaj i grubość metalu. Zbyt duży otwór pozostawi za mało materiału do wykonania gwintu, przez co wkręt może obracać się bez dociskania elementu. Zbyt mały zwiększy opór podczas montażu i ryzyko uszkodzenia wkręta. Z tego powodu dobieranie wiertła wyłącznie „na oko” często kończy się poprawianiem połączenia.
Nawiercanie nie jest jednak konieczne przy każdym wkręcie samogwintującym. Zamocowania z ostrym końcem przeznaczone do odpowiednio cienkich profili stalowych mogą przebić blachę i zamocować element bez przygotowania otworu. Przykładem są wybrane wkręty do płyt gipsowo-kartonowych. Możliwość takiego montażu wynika z ich konstrukcji i dopuszczalnej grubości podłoża, dlatego nie warto przenosić tej zasady na zwykły blachowkręt i dowolną blachę.
Kiedy używać wkrętów samowiercących?
Wkręty samowiercące sprawdzają się przy mocowaniu blach do stalowych profili, montażu lekkich obudów oraz wykonywaniu połączeń w zabudowie dachowej i elewacyjnej. Możliwość wiercenia i wkręcania jednym narzędziem skraca pracę, ponieważ nie musisz osobno przygotowywać każdego otworu.
Warunkiem jest dobranie produktu do grubości i rodzaju materiału. Wkręt przeznaczony do cienkiej blachy nie musi przewiercić grubszej ścianki profilu, nawet jeśli jego długość wystarcza do połączenia elementów. Zwiększanie docisku wkrętarki nie poprawi zdolności wiercenia, za to może uszkodzić końcówkę.
Przy wyborze sprawdź parametr określany jako zdolność wiercenia lub zakres grubości wiercenia. Wtedy będziesz wiedzieć, przez jaki materiał wkręt może przejść w warunkach wskazanych przez producenta. Zwróć uwagę, czy dokumentacja podaje łączną grubość przewiercanych warstw, czy osobno dopuszczalne grubości blachy i podłoża. Jeśli wkręt przechodzi przez dwa przylegające elementy metalowe, sama grubość dolnego profilu może nie wystarczyć do prawidłowego doboru.
Zdolność wiercenia nie określa przy tym nośności połączenia. Wkręt może bez problemu przejść przez metal, a mimo to mieć zbyt małe oparcie gwintu, aby przenieść wymagane obciążenie.
Sprawdź: Śruba a wkręt – różnice
Kiedy lepiej wybrać wkręty samogwintujące?
Wkręty samogwintujące bez końcówki wiercącej są dobrym rozwiązaniem, gdy elementy mają już przygotowane otwory. Stosuje się je między innymi przy montażu metalowych osłon, obudów i drobnych elementów wyposażenia. Osobne wiercenie pozwala też dokładnie ustalić położenie otworu.
wkręty samogwintujace
Samodzielne wykonanie gwintu polega na odkształcaniu materiału albo jego skrawaniu. W pierwszym przypadku gwint powstaje przez przemieszczanie materiału wokół otworu. W drugim specjalne krawędzie nacinają go, wytwarzając wióry. Wybór wkręta zależy więc również od właściwości podłoża.
Jeśli mocujesz elementy z tworzywa sztucznego, wybierz wkręt przeznaczony do danego tworzywa. Typowy blachowkręt nie zawsze będzie odpowiedni, ponieważ geometria gwintu wpływa na naprężenia powstające w ściance. Zwróć na to uwagę zwłaszcza przy cienkich obudowach i tulejach, które łatwo uszkodzić podczas dokręcania.
Jakie wkręty do blachy, drewna i płyt GK?
Przy mocowaniu blachy dachowej znaczenie ma przede wszystkim podłoże, w którym będzie pracował gwint. Jeśli przykręcasz blachę do drewnianej łaty, wybierz zamocowanie przewidziane do takiego połączenia. Sama końcówka wiercąca nie oznacza, że wkręt nadaje się wyłącznie do mocowania w metalu - w niektórych przypadkach przewierca ona blachę, a gwint uzyskuje oparcie w drewnie.
W suchej zabudowie o wyborze wkręta decyduje między innymi grubość stalowego profilu.
Do połączenia dwóch elementów drewnianych dobierz wkręty do drewna, a przy pracach konstrukcyjnych odpowiednie wkręty konstrukcyjne. W przypadku twardego drewna lub montażu blisko krawędzi producent może zalecać nawiercenie, które ograniczy ryzyko rozłupania elementu.
Jak dobrać długość, łeb i zabezpieczenie wkręta?
Przy wkrętach samowiercących pamiętaj, że końcówka wiercąca zajmuje część tej długości. Nie pełni ona takiej samej funkcji jak odcinek gwintowany. Sprawdź więc dopuszczalną grubość mocowania i wymagane zagłębienie lub wystawanie wkręta wskazane w dokumentacji.
Przed zakupem warto porównać kilka parametrów:
- rodzaj podłoża i grubość łączonych elementów,
- wymagania dotyczące otworu wstępnego albo zdolność wiercenia,
- długość wkręta, rodzaj łba i sposób docisku mocowanego elementu,
- materiał wkręta i zabezpieczenie antykorozyjne odpowiednie do miejsca montażu.
Łeb stożkowy stosuj tam, gdzie element jest przygotowany do jego zagłębienia. Przy cienkiej blasze nie wymuszaj schowania łba przez mocniejsze dokręcanie, ponieważ możesz ją odkształcić. Do połączeń wymagających uszczelnienia wybierz natomiast odpowiedni wkręt z podkładką, zwykle z warstwą EPDM.
W przypadku zabezpieczeń antykorozyjnych zwróć uwagę na wilgotności, warunki atmosferyczne i łączone materiały. Zwykła powłoka przeznaczona do suchych wnętrz może nie wystarczyć do dachu lub elewacji. Także oznaczenie „nierdzewny” wymaga sprawdzenia przeznaczenia produktu.
Przeczytaj też: Top 10 najczęściej popełnianych błędów przy montażu zamocowań – jak ich unikać?
Montaż wkrętów - jak uniknąć uszkodzenia połączenia?
Przed wkręcaniem dopasuj bit lub nasadkę do łba i ustaw wkręt prostopadle do podłoża. Montaż pod kątem może utrudnić wiercenie, a przy podkładce uszczelniającej spowodować jej nierówny docisk. Ustabilizuj też wszystkie elementy, aby nie przesuwały się podczas wykonywania otworu.
Obroty i moment dokręcania ustaw zgodnie z zaleceniami producenta. Zbyt duża prędkość może przegrzać końcówkę wiercącą, natomiast nadmierny moment łatwo niszczy gwint w cienkiej blasze. Gdy wkręt przejdzie przez materiał i zacznie dociskać element, kontroluj dokręcanie szczególnie uważnie.
Polecamy podobne poradniki w hurtowni technicznej TE-CH.pl:
- Zerwany gwint - jak go naprawić? Gwintownik, większa śruba czy wkładka naprawcza?
- Jak wykręcić wyrobioną lub urwaną śrubę? Metody, narzędzia i użycie wykrętaka
- Jak dobrać łączniki do betonu? Kotwy, śruby i wkręty
- Wkręty ciesielskie do podstaw słupa - czy warto stosować te zamocowania?
- Ocynk ogniowy a galwaniczny we wkrętach – różnice i zastosowania
- Jakie wkręty ciesielskie do dachu?
- Dlaczego wkręty pękają? Jak tego uniknąć?
- Czy można przykręcać śruby bezpośrednio do drewna? Montaż wkrętów do drewna
- Wkręty ciesielskie - odporność na korozję
- Jak czytać oznaczenia i klasy wytrzymałości wkrętów?
- Certyfikaty i normy dla zamocowań budowlanych – postaw na bezpieczeństwo
- Jak dobrać odpowiedni wkręt do materiału? Praktyczny przewodnik
- Jak mierzyć wkręty i śruby? Poradnik
- Gwoździe czy wkręty ciesielskie - co wybrać?
